meer informatie

Voor meer informatie over het onderzoek oudertraining effectief voor kinderen met ADHD, klik hier.

Barbara van den Hoofdakker

Op 7 oktober 2009 is Barbara van den Hoofdakker (Accare UCKJP, manager Inhoudelijke Zaken) gepromoveerd op het proefschrift: Gedragstherapeutische oudertraining voor kinderen met ADHD, Effectiviteit in de klinische praktijk en voorspellers van behandelresultaat. Uit haar onderzoek is gebleken dat een gedragstherapeutische groepsoudertraining effectief is in het verminderen van gedragsproblemen en angst- en stemmingsproblemen van kinderen met ADHD en gedragsproblemen. Daarnaast zijn verschillende factoren gevonden die de effectiviteit van de oudertraining beïnvloeden. Na een eerste fase van reguliere diagnostiek en behandeling bij de polikliniek stroomden 94 kinderen met ADHD en gedragsproblemen tussen vier en twaalf jaar in het onderzoek in.

Er werd geloot naar twee condities:
1) oudertraining gecombineerd met reguliere zorg,
2) of alleen reguliere zorg. De oudertraining bestond uit twaalf zittingen gedragstherapeutische training in een groep. De reguliere zorg bestond uit psychoeducatie, steun aan het gezin en eventueel medicamenteuze behandeling van het kind.
Oudertraining bleek een waardevolle aanvulling te zijn op de reguliere zorg. De afname van gedragsproblemen was het grootst bij kinderen met weinig andere stoornissen naast de ADHD, bij kinderen van moeders die positieve gedachtes hebben over zichzelf als opvoeder en bij kinderen van vaders die veel ADHD-symptomen bij zichzelf rapporteren. Er werden verder aanwijzingen gevonden dat genetische factoren (die vooral in verband worden gebracht met het dopaminerge systeem) bij het kind invloed hebben op de behandelresultaten. Voorspellingen van behandelsucces op basis van genetische factoren op individueel niveau zijn echter nog niet te maken. Oudertraining bleek geen meerwaarde te hebben in aanvulling op reguliere zorg in de afname van ouderlijke stress. Ter vermindering van de ADHD symptomen was een aanvullende oudertraining alleen zinvol voor kinderen met weinig bijkomende stoornissen.

Monica Dhar

Monica Dhar is op 16 september 2009 gepromoveerd op: Electrophysiological studies on visual information processing in dyslexia and ADHD. Ruud Minderaa was haar promotor en Monika Althaus als copromotor.
Monica, van huis uit psycholoog, begon in 2002 als onderzoeksassistent bij het langlopend onderzoek dyslexie (vanuit de vakgroep Letteren). Een jaar later werd ze als AIO aangesteld bij Medische Wetenschappen. Toen haar promotor Frans Zwarts rector magnificus van de RUG werd, volgde Ruud Minderaa hem op als promotor van Monica. Sinds eind 2008 werkt ze als postdoc aan de universiteit van Gent op de afdeling experimenteel-klinische en gezondheidspsychologie, waar ze onderzoek doet naar de effecten van emotie op cognitie.
Het onderzoek waarop zij op 16 september promoveert had als doel de comorbiditeit tussen dyslexie en ADHD te onderzoeken en overeenkomsten en verschillen in informatieverwerking tussen dyslexie en ADHD bloot te leggen. De informatieverwerking werd in kaart gebracht aan de hand van metingen van hersenactiviteit. Gevonden werd dat dyslectici meer problemen hebben met de visuo-spatiële oriëntatie, wat mede het verstoorde leesproces zou kunnen verklaren. Ook vertoonden ze een slechtere samenwerking tussen de beide hemisferen. Dit suggereert dat in de vroege ontwikkeling de hersenen anders zijn ‘bedraad'. De dyslectici onderscheidden zich van mensen met ADHD, die juist meer problemen vertoonden in het reguleren van hun aandacht. De verminderde visuo-spatiële oriëntatie bij dyslectici werd al gevonden bij baby's van vijf maanden met een genetisch risico op dyslexie. De ontwikkeling van deze kinderen wordt gevolgd in het kader van het langlopend onderzoek dyslexie.

Meer informatie

Voor meer informatie over het onderzoek foutverwerking bij ADHD en PDDNOS, klik hier.

Yvonne Groen

Op 9 september 2009 is Yvonne Groen (basispsycholoog Accare UCKJP) gepromoveerd op het proefschrift met de titel: The psychophysiology of error and feedback processing in ADHD and ASD, waarmee zij in 2003 startte.
Tijdens het brede onderzoek naar de fouten- en feedbackverwerking door kinderen tijdens computertaken werd gebruik gemaakt van metingen aan het brein (EEG) en de hartslag (ECG). Yvonne richtte ze zich onder andere op een aantal genvarianten die van invloed zijn op de hersengolven tijdens het verwerken van fouten en feedback, en op het effect van het middel methylfenidaat (merknaam Ritalin) op diezelfde verwerking. Maar het belangrijkste onderdeel bestond uit een vergelijkend onderzoek tussen kinderen met ADHD en PDDNOS.
Er deden 35 kinderen met ADHD mee (17 met en 18 zonder methylfenidaat), 19 met PDDNOS en 18 gezonde kinderen. Hun hartslag en hersengolven werden gemeten tijdens computertaken die wel iets deden denken aan gewone computerspelletjes, waarin ze bijvoorbeeld moesten uitvinden op welke knop ze moesten drukken bij welk plaatje.
Belangrijkste conclusies van het onderzoek zijn dat kinderen met ADHD fouten en feedback inderdaad anders verwerken dan gezonde kinderen. Ze controleren hun fouten niet en blijven langer afhankelijk van de feedback. Ouders van ADHD-kinderen die zeggen ‘Ik moet alles tien keer zeggen en dan doen ze het nog niet!' hebben hiermee dus wetenschappelijke bevestiging gekregen. Ze leren overigens wél van feedback, het duurt alleen langer.
Kinderen met PDDNOS blijken juist - tegen de verwachting in - veel meer op gezonde kinderen te lijken voor wat betreft de verwerking van fouten en feedback tijdens computertaken. Ook bij hen is de klacht vaak dat dingen vaak herhaald moeten worden voor ze iets begrijpen, maar dat zit in de eerste plaats dus niet in die hersengebieden die te maken hebben met fouten- en feedbackverwerking.
Na haar promotie blijft Yvonne drie dagen op de polikliniek werken, en daarnaast gaat ze aan de slag met een subsidieaanvraag voor vervolgonderzoek.

Overige promoties

• Judith Nijmeijer promoveerde op ASD Symptoms in Children With ADHD. Familial and genetic underpinnings.
• Jojanneke Bastiaansen promoveerde op Mirror Images. Neural correlates of emotion processing in autism, schizophrenia, and mental health.
• Karin Gomarus promoveerde op The psychophysiology of selective attention and working memory in children with PDD-NOS and/or ADHD.
• Netty Bos promoveerde op Role of genetic and environmental factors in tic disorders.